info @ kastamonuilkhaber.com


RADYASYON MİKTARLARI VE KORUNMAK İÇİN BAZI ÖNERİLER 


Prof..Dr. Zekeriya YERLİKAYA* 


Sigara Dumanındaki Radyasyon Miktarları
Sigara dumanındaki radyasyon ile ilgili yapılan bilimsel çalışmalardan elde edilen verileri şu şekilde özetleyebiliriz:

 


-Radyasyon güvenliği Yönetmeliği’ne göre; Türkiye’de Toplum üyesi kişiler için etkin doz yılda 100 mrem (1 mSv/yıllık) değerini geçemez. Özel durumlarda; ardışık beş yılın ortalaması 100 mrem (1 mSv) olmak üzere yılda 500 mrem (5 mSv/yıllık) değere kadar izin verilir.
Radyasyon görevlileri için bu miktar 10 katına kadar çıkabilmektedir. Gıda maddelerinden ve çevreden doğal olarak alınan miktar ise ortalama olarak kişi başına yaklaşık olarak 360 mrem/yıllık’tır (3,60 mSv/yıllık).

 


-Günde 1,5 sigara paketi ile alınan yıllık radyasyon miktarı (8000 mrem), yaklaşık olarak 300 adet göğüs-röntgen filmi ile alınan radyasyon miktarı kadardır. Bu radyasyon miktarı, kısa vadede özellikle hamile bayanlarda doğacak çocuğun sağlığı açısından büyük risk taşımaktadır.

 


-Aynı miktarda sigara ile bir yılda alınan maksimum radyasyon (8000 mrem), kişi başına izin verilen yıllık radyasyon miktarından (500 mrem) 16 kat daha fazladır ve hastalıklara yakalanma riski de o oranda artmış olacaktır (6-9, 21).

 


-Alınan bu radyasyon miktarı ayrıca, çevre koruma kuruluşlarınca tepki çeken nükleer santrallere çok yakın oturan insanların veya radyasyon görevlilerinin ciğerlerine aldığı radyasyon dozundan (5000 mrem)  daha fazladır (6, 18, 19, 21).

 


-Radyasyonun her dozu zararlıdır. Etkisi ne zaman ortaya çıkar? Sorusuna kesin cevap verilememektedir. Kalıtsal faktörlere bağlı olarak, bu etki aylar, yıllar veya onlarca yıl sonra ortaya çıkabilir. Kesin olan tek şey radyasyona maruz kalmakla hastalıklara yakalanma riskinin artmasıdır (2, 3).

 


-Sağlık alanında, sigara nedeniyle maruz kalınan hastalıkların tedavisi için ortaya çıkan giderler, sigara üretimi ile istihdam, vergi gibi konulardan elde edilen gelirlere göre çok daha fazladır. (12).


Öneriler


-Sigara dumanındaki radyasyon insanoğlu için, nükleer santrallerden çok daha büyük riskler taşımaktadır. Ayrıca, sigaranın, nükleer santrallerin aksine insanlara ve ülke ekonomilerine hiçbir artı getirisi yoktur. Dolayısıyla, nükleer santrallere muhalefet eden insanların, öncelikle mücadele etmesi gereken konuların başında “sigara ve kapalı alanlarda sigara dumanı ile ilgili mücadele konusu” olması gerekir.


-Radyasyonun her dozu zararlıdır. Etkisi ne zaman ortaya çıkar? Sorusuna kesin cevap verilememektedir. Kalıtsal faktörlere bağlı olarak, bu etki aylar, yıllar veya onlarca yıl sonra ortaya çıkabilir. Kesin olan tek şey radyasyona maruz kalmakla hastalıklara yakalanma riskinin artmasıdır.


-Çevre ve insan sağlığını önemseyen her insanın, eğer kendisi sigara içiyorsa öncellikle kendisini bu zararlı alışkanlıktan kurtarması, sonra da kapalı ortamlarda sigara içilmemesi yönünde mücadele vermesi daha sağlıklı bir gelecek için çok anlamlı bir davranış olacaktır.
-Sigara şirketlerinin, bilim adamlarının yaptığı bu uyarıları dikkate almaları ve sigarada bulunan radyoaktif maddelerin ayrıştırılması için gerekli araştırmaları yapmaları gerekir. Bu konu ile ilgili yapılan bazı araştırma sonuçlarının başarısız olmasına rağmen, bu araştırmaların devam ettirilmesi gerekir.


-Birçok gıda maddesini ambalajlarında belirtilen ‘içindekiler’ kısmına benzer bir şekilde nikotin, zift, radyoaktif vb. maddeler, miktarları ile birlikte sigara paketlerinin üzerinde belirtilmesi gerekmektedir. Bu şekilde tüketicilere seçme ve daha bilinçli tüketme hakkı da tanınmış olacaktır.


-Son yıllarda sigara paketlerinin üzerinde, sigaranın zararları ile ilgili uyarı yazıları yazama zorunluluğu getirilmiştir. Bu uyarılar arasında maalesef radyasyon ile ilgili bir uyarı bulunmamaktadır. Sigara paketlerinin üzerine “Sigara Dumanı En Önemli Radyasyon Kaynaklarından Bir Tanesidir” ifadesini yazılması, uyarıların daha etkili olması yönünde katkı sağlayacaktır.


- Ayrıca, okullarımızda fen ve sağlık bilimleri ile ilgili ders müfredatının geliştirilerek, zararlı ve bağımlılık yapan bu tür maddeler ile ilgili eğitim çalışmalarının daha etkili ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekir. Bunun için, sağlık ve çevre eğitimi konularını işlerken, tütün ve sigaranın canlıların sağlığına ve çevreye verdiği zararlarını uygulamalı ve etkinliklere dayalı olarak yaparak-yaşayarak anlatılması önemlidir.


Sigaraya bırak(a)mayanlar yaşamlarında sağlıklı insanlara da tavsiye edilen aşağıdaki önerilere daha çok dikkat etmeliler:


-Mümkün olduğu kadar içilen sigara miktarı azaltılmalıdır. 


-Vücut direncini arttırmak için beslenmeye dikkat edilmeli, özellikle C vitamini içeren sebze ve meyveler bolca tüketilmeli

 


-Vücuttaki toksinleri vücuttan atmayı kolaylaştırmak, kalp sağlığını ve kolesterol dengesini korumak için; bol sıvı tüketilmeli (Günde en az 2 litre su içilmeli), temiz havada ve yaşa uygun düzenli spor yapılmalı.
Bilimsel çalışmalardan derlenmiş ve Online Fen Eğitimi Dergisinde yayınlanan makalemi inceleyebilirsiniz.
Web adresi: http://dergipark.gov.tr/download/article-file/237362
*Kastamonu Üniversitesi Öğretim Üyesi

 


Kaynaklar
1. http://www.acsa.net/
2. http://www.fha.state.md.us/
3. Wesley S. Godwin*, Vincila R. Subha and Khan M. Feroz,  210Po radiation dose due to cigarette smoking, Current Scıence, Vol. 98, No. 5, 10 March 2010
4. Tobacco Myths And Myth – Understandings, Steven Kipnis MD, FACP, FASAM Robert Killar, CASAC Peggy Bonneau, Director of Health and Wellness, Office of Health, Wellness and Medical Direction October 2007
5. http://fusioned.gat.com/images/pdf

/radiation_poster.pdf
6. http://blog.hackingcough.com/2006

/12/poloniums-smoky.htm
7. Fernando P. Carvalho and João M. Oliveira, Polonium in cigarette smoke and radiation exposure of lungs, Czechoslovak Journal of Physics, Volume 56, Number 1, D697-D703,

DOI: 10.1007/s10582-006-1086-2.
8. http://www.epa.gov/radtown/tobacco.html.
9. Omer Faruk Tekbas¸ Songül Acar Vaizoglu, Mahir Gulec¸ Cagatay Guler, Effect of Smoking

on the Level of Ionising Radiation in Student Rooms, Indoor Built Environ 2003;12:197–200.
10. Hayam Ahmed Abdel Ghany, The

Association between Indoor Radon and

Tobacco, Smoke, Indoor Built Environ 2006

15;3:289–293.
11. Vincenzo Zag`a, Charilaos Lygidakis, Kamal Chaouachi, and Enrico Gattavecchia,

Polonium and Lung Cancer, Hindawi Publishing Corporation, Journal of Oncology Volume 2011.

12. Winters-TH, Franza-JR, Radioactivity in Cigarette Smoke, New England Journal of Medicine, 1982; 306(6): 364-365.
13. http://www.rmeswi.com/36.html; http://www.ans.org/pi/resources/dosechart/.
14. Constantin Papastefanou, Radioactivity of Tobacco Leaves and Radiation Dose Induced from Smoking, Int J Environ Res Public Health. 2009 Feb; 6(2): 558–567.
15. Yerlikaya, Z. (2016). Sigara Dumanındaki Radyasyon ve İnsan Sağlığına Etkileri.

Online Fen Eğitimi Dergisi, 1(1): 60-67. http://dergipark.gov.tr/download/article-file/237362