10.10.2021, 12:50

Manda ve Himaye Kabul Ediliir!? / Orhan SALCI

Erzurumda Kapısının önüne sürekli çöp atılan yengemiz bir uyarı yazısı yazıp duvarına asar; "buraya çöp dökülüür?"
Buraya çöp dökülür mü, ayıp değil mi demek ister. Ancak konuştuğu gibi yazdığı için okuyan buraya çöp dökülür diye anlar ve kapı önü iyice çöp yığını olur.
 


Erzurum ve Sivas Kongrelerinin 102. yılını idrak ettik geçtiğimiz haftalarda.
23 Temmuz-7 Ağustos Erzurum; 4 Eylül 1919 Sivas Kongreleri.
Bu iki Kongrede tarihi bir karar alınmıştı:
"Manda ve himaye kabul edilemez.."

Aradan yüz iki yıl geçti.
Geriye dönüp bakıyorum..

Askeri, siyasi olarak mandayı kabul etmemek için Kurtuluş/İstiklal Harbine girişildi, tüm yokluklara rağmen ve yok olma pahasına tam iki yıl yaz kış, gece gündüz savaşıldı.
Dünya milletlerine örnek olacak eşsiz, emsalsiz bir mücadele verildi ve zaferler kazanıldı..

Yazık ki ilerleyen yıllarda devlet adamlarımızın, milletimizin, cahil sandığımız köylümüzün, yaşlımızın, kadınlarımızın bu iradesini, kararlılığını sanat, spor, edebiyat, kültür, medeniyet, eğitim, akademi ve medya  camiasında göremedik, halen göremiyoruz.

Bu gün spor deyince Antik Yunan ve Roma'dan kalma ve o medeniyetlerin devamı olan batılı devletlerin oluşturduğu  federasyonların kabul ettiklerinden başka yerli ve milli hiç bir sporu spor olarak kabul edemiyoruz, icra edemiyoruz.
Unuttuk, unutulmaya terk ettik.

Yine kökü, ruhu antik Yunan ve Romadan alınmış,  tanım ve tarifini batılıların yaptıkları, onların kabul ettikleri dışında yerli ve milli bir sanat tarifimiz, sanat algımız, sanatsal faaliyetlerimiz kalmadı, yok.
Kendi sanatlarımıza sırt döndük, terkettik, unuttuk, unutturduk, yok ettik..

Plastik sanatlar, ritmik sanatlar, görsel sanatlar vb hepsi batılıların tanımları.
İçeriği batılılar tarafından doldurulmuş tanımlar..
Resim, heykel, opera, bale, müzik..
Ebru yok, hat yok, minyatür yok, tezhip yok.
Mimari ve müzik bizde de var ama bizde olan tarzlar sanattan sayılmıyor, literatüre bile giremiyor.
Sanat musikimizi, halk müzigimizi, pek çok enstrümanı yasaklamayı bile denediğimiz günler olmuş..

Edebiyat denilince batılı edebi akımlardan, edebi tarzlardan başka yerli ve milli edebiyat türlerini kabul edemez olmuşuz.
Yerli ve milli edebiyat tarzlarımızı, edebi eserlerimizi, edebiyatcılarımızı zevkle çöpe atmış, yerine batıdan edebiyat tarzları, edebiyat akımları, söz sanatları almışız. Batılı edebiyatçıları rehber edinmişiz.

Toplumun her katmanından yüz kişi seçip
yirmi sporcu adı say desek..
Yirmi şarkıcı, müzik grubu say desek,
Yirmi bilim adamı, yirmi mucit say desek,
Yirmi devlet adamı, siyaset adamı say desek, adı verilenlerin tamamına yakını batılı isimler olacak.

Bu kişilerden yüz temel eser listesi sayması istenilse yine tamamına yakını  batıdan, batılı yazarlardan olur-oluyor, olacak.
İlkokul mezunundan akademisyenine kadar bu ülkedeki herkes en çok ve hatta sadece batılı yazarları bilir, batılı kitapları, eserleri okur, onları alır-satar, onları tavsiye eder olmuş..

Yerli ve milli şiirimizi asağılamaktan, dışlamaktan, okumamaktan, okutmamaktan zevk alır olmuşuz.
Aruz gibi muazzam, emsalsiz, erişilmez bir tarzı asağılamayı marifet saymışız.
Halk şiirimizin zirve eserlerini;
  manilerimizi, ninnilerimizi, gazel, koşma, taşlama, destanlarımızı bir anda terketmiş, terkettirmişiz.

Masallarımızı unutmuş, masalcılık geleneğimize sırt dönmüşüz..
Masal okuma-anlatma gereği duyduğumuzda da yerli ve milli olanları değil, batılı masalları  tercih etmişiz.

Şair, yazar, düşünür, filozof vb deyince hep batıda aramış ve hep batıda bulmuşuz.
Doğu'da ilim yok, Doğu'da fikir yok, Doğu'da fen yok, Doğu'da felsefe yok, Doğu'da edebiyat yok, şiir yok, sanat yok, fen yok, felsefe yok, olamaz..
Varsa yoksa Batı ve Batılı..
Bunun adı tam anlamıyla mandacılık değil midir?
Başta anlattığım fıkradaki gibi, bizim Avrupa görmüş ama Anadolu görmemiş sözumona aydın tabakamız Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararları doğru okuyamamış, doğru anlayamamış  sanki..
"Manda ve himaye kabul ediliir?" denilmiş gibi anlamış ve anladığı gibi hayata geçirmeye azmetmiş gibi bir hal var ülkemizde.
O gün bu gündür hal bu..
Oysa o gün, bu gündür.
Yani manda ve himaye hiç bir şekilde kabul edilemez denilecek gün tam da bu gündür.

Mandacılığın tanımına kısaca bir göz atıp bitirelim..
Mandacılık: ".. az gelişmiş ülkeleri, kendi kendilerini yönetecek düzeye eriştirip bağımsızlığa kavuşturuncaya kadar Birleşmiş Milletler Cemiyeti adına yönetmek için bazı büyük devletlere verilen vekillik."

Bizim spor, sanat, kültür, edebiyat, akademi camiamız, medyamız  açıktan ya da hal dilleri ile Batıya dönüp tam olarak;
"Biz ilkel, barbar bir milletiz.
Sanattan, spordan, edebiyattan, eğitimden, fenden, felsefeden, kültürden, medeniyetten anlamayız..
Bizi muasır medeniyetler seviyesine siz ulaştırabilirsiniz.
Bizim elimizden tutun, bize yol gösterin, yol yordam öğretin, bizi bu sahalarda siz eğitin, siz idare edin, siz yönetin.
Zamanı geldigine karar verdiğinizde, muasır medeniyet seviyesine ulaştığımıza kanaat getirdiginizde bağımsızlığımızı da lutfedersiniz.
Ne zaman?
Tam olarak size benzediğimiz zaman..

Sanatta, edebiyatta, kültür ve medeniyette, ilimde, felsefede, duyguda, düşüncede tam olarak onlara benzediğimiz zaman biz biz olur muyuz?

Merhum Aliya ne demişti?
"Savaş, yenildiğimiz zaman değil, düşmana benzediğimiz zaman kaybedilir"
Kaybettik mi bilemiyorum ama kaybetmek üzereyiz.

Kültür, sanat, edebiyat, medeniyet ve akademik camiamızın Sivas Kongresinden yüz iki yıl sonra yeniden ve ve tüm samimiyetiyle "Manda ve himaye kabul edilemez" diyecek yüreği, cesareti, gayreti, hamiyeti, imanı var mıdır?

Orhan Salcı

Değer ve Birikim Sahibi Sanatkarlar, Akademisyenler, Araştırmacılar Derneği SADED Birikim Yönetim Kurulu Başkanı 

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
TV366 yayınlarını nasıl buluyorsunuz?
TV366 yayınlarını nasıl buluyorsunuz?
Namaz Vakti 29 Kasım 2022
İmsak 06:11
Güneş 07:42
Öğle 12:38
İkindi 15:02
Akşam 17:24
Yatsı 18:50
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
GazetelerTümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@