10.10.2021, 12:50

Manda ve Himaye Kabul Ediliir!? / Orhan SALCI

Erzurumda Kapısının önüne sürekli çöp atılan yengemiz bir uyarı yazısı yazıp duvarına asar; "buraya çöp dökülüür?"
Buraya çöp dökülür mü, ayıp değil mi demek ister. Ancak konuştuğu gibi yazdığı için okuyan buraya çöp dökülür diye anlar ve kapı önü iyice çöp yığını olur.
 


Erzurum ve Sivas Kongrelerinin 102. yılını idrak ettik geçtiğimiz haftalarda.
23 Temmuz-7 Ağustos Erzurum; 4 Eylül 1919 Sivas Kongreleri.
Bu iki Kongrede tarihi bir karar alınmıştı:
"Manda ve himaye kabul edilemez.."

Aradan yüz iki yıl geçti.
Geriye dönüp bakıyorum..

Askeri, siyasi olarak mandayı kabul etmemek için Kurtuluş/İstiklal Harbine girişildi, tüm yokluklara rağmen ve yok olma pahasına tam iki yıl yaz kış, gece gündüz savaşıldı.
Dünya milletlerine örnek olacak eşsiz, emsalsiz bir mücadele verildi ve zaferler kazanıldı..

Yazık ki ilerleyen yıllarda devlet adamlarımızın, milletimizin, cahil sandığımız köylümüzün, yaşlımızın, kadınlarımızın bu iradesini, kararlılığını sanat, spor, edebiyat, kültür, medeniyet, eğitim, akademi ve medya  camiasında göremedik, halen göremiyoruz.

Bu gün spor deyince Antik Yunan ve Roma'dan kalma ve o medeniyetlerin devamı olan batılı devletlerin oluşturduğu  federasyonların kabul ettiklerinden başka yerli ve milli hiç bir sporu spor olarak kabul edemiyoruz, icra edemiyoruz.
Unuttuk, unutulmaya terk ettik.

Yine kökü, ruhu antik Yunan ve Romadan alınmış,  tanım ve tarifini batılıların yaptıkları, onların kabul ettikleri dışında yerli ve milli bir sanat tarifimiz, sanat algımız, sanatsal faaliyetlerimiz kalmadı, yok.
Kendi sanatlarımıza sırt döndük, terkettik, unuttuk, unutturduk, yok ettik..

Plastik sanatlar, ritmik sanatlar, görsel sanatlar vb hepsi batılıların tanımları.
İçeriği batılılar tarafından doldurulmuş tanımlar..
Resim, heykel, opera, bale, müzik..
Ebru yok, hat yok, minyatür yok, tezhip yok.
Mimari ve müzik bizde de var ama bizde olan tarzlar sanattan sayılmıyor, literatüre bile giremiyor.
Sanat musikimizi, halk müzigimizi, pek çok enstrümanı yasaklamayı bile denediğimiz günler olmuş..

Edebiyat denilince batılı edebi akımlardan, edebi tarzlardan başka yerli ve milli edebiyat türlerini kabul edemez olmuşuz.
Yerli ve milli edebiyat tarzlarımızı, edebi eserlerimizi, edebiyatcılarımızı zevkle çöpe atmış, yerine batıdan edebiyat tarzları, edebiyat akımları, söz sanatları almışız. Batılı edebiyatçıları rehber edinmişiz.

Toplumun her katmanından yüz kişi seçip
yirmi sporcu adı say desek..
Yirmi şarkıcı, müzik grubu say desek,
Yirmi bilim adamı, yirmi mucit say desek,
Yirmi devlet adamı, siyaset adamı say desek, adı verilenlerin tamamına yakını batılı isimler olacak.

Bu kişilerden yüz temel eser listesi sayması istenilse yine tamamına yakını  batıdan, batılı yazarlardan olur-oluyor, olacak.
İlkokul mezunundan akademisyenine kadar bu ülkedeki herkes en çok ve hatta sadece batılı yazarları bilir, batılı kitapları, eserleri okur, onları alır-satar, onları tavsiye eder olmuş..

Yerli ve milli şiirimizi asağılamaktan, dışlamaktan, okumamaktan, okutmamaktan zevk alır olmuşuz.
Aruz gibi muazzam, emsalsiz, erişilmez bir tarzı asağılamayı marifet saymışız.
Halk şiirimizin zirve eserlerini;
  manilerimizi, ninnilerimizi, gazel, koşma, taşlama, destanlarımızı bir anda terketmiş, terkettirmişiz.

Masallarımızı unutmuş, masalcılık geleneğimize sırt dönmüşüz..
Masal okuma-anlatma gereği duyduğumuzda da yerli ve milli olanları değil, batılı masalları  tercih etmişiz.

Şair, yazar, düşünür, filozof vb deyince hep batıda aramış ve hep batıda bulmuşuz.
Doğu'da ilim yok, Doğu'da fikir yok, Doğu'da fen yok, Doğu'da felsefe yok, Doğu'da edebiyat yok, şiir yok, sanat yok, fen yok, felsefe yok, olamaz..
Varsa yoksa Batı ve Batılı..
Bunun adı tam anlamıyla mandacılık değil midir?
Başta anlattığım fıkradaki gibi, bizim Avrupa görmüş ama Anadolu görmemiş sözumona aydın tabakamız Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararları doğru okuyamamış, doğru anlayamamış  sanki..
"Manda ve himaye kabul ediliir?" denilmiş gibi anlamış ve anladığı gibi hayata geçirmeye azmetmiş gibi bir hal var ülkemizde.
O gün bu gündür hal bu..
Oysa o gün, bu gündür.
Yani manda ve himaye hiç bir şekilde kabul edilemez denilecek gün tam da bu gündür.

Mandacılığın tanımına kısaca bir göz atıp bitirelim..
Mandacılık: ".. az gelişmiş ülkeleri, kendi kendilerini yönetecek düzeye eriştirip bağımsızlığa kavuşturuncaya kadar Birleşmiş Milletler Cemiyeti adına yönetmek için bazı büyük devletlere verilen vekillik."

Bizim spor, sanat, kültür, edebiyat, akademi camiamız, medyamız  açıktan ya da hal dilleri ile Batıya dönüp tam olarak;
"Biz ilkel, barbar bir milletiz.
Sanattan, spordan, edebiyattan, eğitimden, fenden, felsefeden, kültürden, medeniyetten anlamayız..
Bizi muasır medeniyetler seviyesine siz ulaştırabilirsiniz.
Bizim elimizden tutun, bize yol gösterin, yol yordam öğretin, bizi bu sahalarda siz eğitin, siz idare edin, siz yönetin.
Zamanı geldigine karar verdiğinizde, muasır medeniyet seviyesine ulaştığımıza kanaat getirdiginizde bağımsızlığımızı da lutfedersiniz.
Ne zaman?
Tam olarak size benzediğimiz zaman..

Sanatta, edebiyatta, kültür ve medeniyette, ilimde, felsefede, duyguda, düşüncede tam olarak onlara benzediğimiz zaman biz biz olur muyuz?

Merhum Aliya ne demişti?
"Savaş, yenildiğimiz zaman değil, düşmana benzediğimiz zaman kaybedilir"
Kaybettik mi bilemiyorum ama kaybetmek üzereyiz.

Kültür, sanat, edebiyat, medeniyet ve akademik camiamızın Sivas Kongresinden yüz iki yıl sonra yeniden ve ve tüm samimiyetiyle "Manda ve himaye kabul edilemez" diyecek yüreği, cesareti, gayreti, hamiyeti, imanı var mıdır?

Orhan Salcı

Değer ve Birikim Sahibi Sanatkarlar, Akademisyenler, Araştırmacılar Derneği SADED Birikim Yönetim Kurulu Başkanı 

Yorumlar (0)
6
açık
Günün Anketi Tümü
TV366 yayınlarını nasıl buluyorsunuz?
TV366 yayınlarını nasıl buluyorsunuz?
Namaz Vakti 28 Ekim 2021
İmsak 05:38
Güneş 07:04
Öğle 12:34
İkindi 15:25
Akşam 17:53
Yatsı 19:14
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 10 24
2. Hatayspor 10 20
3. Beşiktaş 10 20
4. Alanyaspor 10 20
5. Fenerbahçe 10 19
6. Karagümrük 10 18
7. Konyaspor 10 17
8. Galatasaray 10 17
9. Altay 10 15
10. Adana Demirspor 10 13
11. Başakşehir 10 12
12. Gaziantep FK 10 12
13. Öznur Kablo Yeni Malatya 10 12
14. Sivasspor 10 11
15. Kayserispor 10 11
16. Giresunspor 10 9
17. Antalyaspor 10 9
18. Göztepe 10 8
19. Kasımpaşa 10 6
20. Rizespor 10 4
Takımlar O P
1. Ümraniye 10 24
2. Ankaragücü 10 24
3. Eyüpspor 10 20
4. Erzurumspor 10 19
5. Bandırmaspor 10 18
6. Kocaelispor 9 16
7. Tuzlaspor 9 14
8. Gençlerbirliği 9 14
9. Samsunspor 9 12
10. Boluspor 9 11
11. Bursaspor 9 11
12. Menemenspor 10 11
13. İstanbulspor 9 10
14. Denizlispor 9 10
15. Altınordu 10 10
16. Adanaspor 10 9
17. Manisa FK 10 9
18. Ankara Keçiörengücü 9 7
19. Balıkesirspor 9 6
Takımlar O P
1. Chelsea 9 22
2. Liverpool 9 21
3. Man City 9 20
4. West Ham 9 17
5. Brighton 9 15
6. Tottenham 9 15
7. M. United 9 14
8. Everton 9 14
9. Leicester City 9 14
10. Arsenal 9 14
11. Wolverhampton 9 13
12. Brentford 9 12
13. Aston Villa 9 10
14. Watford 9 10
15. Crystal Palace 9 9
16. Southampton 9 8
17. Leeds United 9 7
18. Burnley 9 4
19. Newcastle 9 4
20. Norwich City 9 2
Takımlar O P
1. Real Madrid 10 21
2. Sevilla 10 21
3. Real Betis 11 21
4. Real Sociedad 10 21
5. Rayo Vallecano 11 19
6. Osasuna 11 19
7. Atletico Madrid 9 18
8. Athletic Bilbao 10 17
9. Barcelona 10 15
10. Espanyol 11 14
11. Valencia 11 13
12. Mallorca 11 13
13. Villarreal 10 12
14. Celta de Vigo 10 10
15. Elche 11 10
16. Deportivo Alaves 10 9
17. Cádiz 11 8
18. Granada 9 7
19. Levante 10 5
20. Getafe 10 2

Gelişmelerden Haberdar Olun

@