Yazı Detayı
10 Ocak 2019 - Perşembe 14:56
 
ÇEVRE SORUNLARI İLE İLGİLİ BİR DEĞERLENDİRME
Prof.Dr. Zekeriya YERLİKAYA
kastamonuilkhaber@gmail.com
 
 

 

Dünyamızın nüfusu 2017 yılı istatistiklerine göre, yılda yaklaşık olarak 100 milyon artarak 7,5 milyarı aşmış durumdadır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki sağlık hizmetlerindeki gelişmeye ve artan hayat standartlarına paralel olarak, ortalama insan ömrünün yükselmesi de nüfus artışına önemli ölçüde katkı yapmaktadır. Böylece, nüfustaki bu hızlı artışa bağlı olarak, gelişen teknoloji ile birlikte dünya ekonomisi büyümekte ve insan sağlığını tehdit eden çevre kirliliği ve benzeri sorunlar ortaya çıkmaktadır.

 

Son günlerde plastik poşetler ile tekrar gündeme gelen çevrenin korunmasına yönelik tartışma ve uygulamaların, doğru ve samimi bir şekilde devam ettirilmesinin hayırlı neticelerinin olacağına inanıyorum. Çevreyi kirleten maddeler arsında gösterilen plastik poşetler, aslında bu atıklar içerisinde, bir nevi buzdağının görünen çok küçük bir parçasını oluşturmaktadır. Toprak, su ve havayı kirleten maddeler bir bütün olarak değerlendirilirse, aslında sorunun çok daha büyük ve acil çözülmesi gereken bir sorun olduğu anlaşılacaktır. Sorun sadece birkaç kirletici türüne indirgerse, boşuna vakit kaybetmiş oluruz.

 

Çevre, uyum içerisinde yaşayan canlı varlıklar ile cansız varlıkların bir arada bulunduğu doğal ortam olarak tanımlanır. Doğanın temel fiziksel unsurları olan, hava, su ve toprak üzerinde olumsuz etkilerin oluşması ile ortaya çıkan ve canlı varlıkların hayati aktivitelerini olumsuz önde etkileyen çevre sorunlarına da “Çevre Kirliliği” adı verilir.

 

Tabiattaki bütün canlılar çevrelerindeki diğer varlıklarla uyumlu bir şekilde hayatlarını devam ettirirler ve aralarında madde alış-verişi ilişkisi ve uyumu mevcuttur. Örneğin, ormanlarda tüm bitki, hayvan ve mikroskobik canlılar uyum içinde yaşar. Çevreyi oluşturan canlı halkalardan birinin yok olması, diğer canlıların olumsuz etkilenmesine neden olur ve aralarındaki besin zinciri bozulur.

 

ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ

 

*Kullandığımız yakıtlardan kül ve zehirli gaz gibi atıklar açığa çıkar. Baca ve egzozlardan çıkan zehirli gazların birleşmesi sonucu asit yağmurları oluşur. Asit yağmurları temas ettiği bitki örtüsünün yok olmasına, havada yoğun duman ile birlikte insanlarda deri ve akciğer hastalıklarına neden olabilir.

 

*Deniz kazaları sonucu petrol tankerlerinden denize dökülen veya denizdeki petrol kuyularından sızan petrol, su üzerine yayılır. Su üzerine yayılan petrol, kısa sürede temizlenmediğinde suyun güneş ışığı ve hava ile temasının kesilmesine neden olur. Bu olay suda yaşayan canlıları olumsuz etkiler.

 

*Arıtılmadan fabrika ve benzeri tesislerden çevreye verilen zehirli kimyasal maddeler su ve toprak kirliliğine yol açmak suretiyle insan ve çevre sağlığı açısından büyük sorunlara sebep olur.

 

*Kontrolsüz ve bilinçsizce yapılan zirai ilaçlama ve gübreleme işlemleri, çevreye bilinçsizce atılan atık pillerden sızan zehirli kimyasallar yağmur suları ile yeraltı sularına karışarak insanoğlunun en önemli hayat kaynağı olan yeraltı sularını kirletmekte ve su kaynaklarını kullanılamaz hale getirmektedir.

 

*Çeşitli teknolojik araçlardan ve maddelerden (tıbbi cihazlar, ilaçlar, sigara dumanı, bilgisayar, TV, cep telefonu vs.) yayılan elektromanyetik radyasyon kaynakları da, özellikle kanser hastalığına yol açan kirleticiler olarak tüm dünyada önemli bir sorun haline gelmiştir.

 

*Çevreye bilinçsizce atılan çoğu plastik maddeler de doğada bozulmadan binlerce yıl kalabilmekte, toprak verimliliğini düşürmekte, doğada çirkin görüntüler ortaya çıkarabilmekte, gölet ve denizlerde diğer canlıların yaşamını olumsuz etkilemektedir.

 

NELER YAPILABİLİR?

 

  1. Çevre kirliliği konusunda öncelikle ailelere ve bireylere büyük görevler düşmektedir. Bunun için alınabilecek bazı basit tedbirlerle ve en önemlisi de aşırı ve gereksiz tüketimden yani israftan kaçınarak işe başlayabiliriz.

 

Basit uygulamalar olarak;

 

- Bulunduğu ve atıldığı yerde bitkilerin yetişmediği sigara izmaritlerini, binlerce yıl bozulmadan kalabilen plastik malzemeleri gelişigüzel yere atılmamalıdır. Ve en önemlisi de kullandığımız pilleri, ev ortamından başlayarak bir yerde biriktirmek ve daha sonra bu tür maddeleri toplayan işletmelere (bazı marketlerde ve okullarda atık pil kutuları vardır) ve mevzuata uygun bir şekilde imha eden yerlere götürmek veya göndermek. Bu tür uygulamalarımızla, çevremizdeki diğer insanlara da örnek olabilir ve önemli bir çevre bilinci geliştirebiliriz.

 

- Sigara dumanının olduğu ortamlardan uzak durarak, bilgisayar, TV gibi aletlerin karşısında daha az vakit geçirerek, cep telefonu konuşmalarımızın süresini azaltarak ve bu tür aletlerin bulunduğu ortamları sık sık havalandırarak elektromanyetik radyasyonun zararlı etkilerinde önemli ölçüde korunabiliriz.

 

1. Belediyelerin kontrolündeki evsel atıkların ve fabrikalardan çevre bırakılan katı-sıvı atıkların arıtma tesislerinde arıtıldıktan sonra ve gaz atıkların da bacalara takılan uygun filtrelerden geçirildikten sonra çevreye atılması için gerekli önlemler alınmalıdır.

 

2. Özellikle son yıllarda teknolojik aletlerin yaygınlaşmasına bağlı olarak çevreye çok büyük miktarlarda atık pil atılmakta ve bu piller çevre ve insan sağlığı açısından yakın ve uzun vadede çok büyük sorunlara yol açacaktır. Bu nedenle, Her okula, markete ve eve atık pil geri dönüşüm kutuları konulabilir. Özel kutular tasarlanıp belediyelerimiz tarafından halka dağıtılarak bu konuda halkın teşvik edilmesi sağlanabilir.

 

3. Cam şişe, teneke kutu, petrol, plastik, pet şişe, deterjan, tarım ilacı, sıvı yağlar ve pil gibi tabiatta kalıcı kirliliğe neden olan atık maddelerin gelişigüzel çevreye atılmaması ve geri kazanım yoluyla sanayide yeniden kullanımı sağlanmalıdır. Bunun için kamu ve özel sektör kuruluşlarının işbirliği yaparak geri dönüşüm projelerini verimli bir şekilde uygulamaya geçirmeleri son derece önemlidir.

 

4. Tüketimi sürekli artan ve doğada toprağa karışıp yok olmaları binlerce yıl süren geri dönüşümü kolay olan plastik poşet, ambalaj kutuları ve PET şişeleri vb plastik maddelerin geri dönüşümünün teşvik edilmesi ve bu tür maddelerin depozitolu hale getirilmesi atık plastik miktarını azaltacaktır.

 

5. Geri dönüşüm konusunda, belediyelerimiz, çevre il müdürlüklerimiz ve il-ilçe milli eğitim müdürlüklerine bağlı okullarımız önemli projeler gerçekleştirebilirler. Örneğin, belediyelerimizin öncülüğünde katı atıklar için her sokağa her okula metal, plastik, kâğıt, cam ve pil bölmelerinden oluşan geri dönüşüm kutuları (konteyner) yerleştirilmektedir. Fakat bu tür uygulamalardan isten verim tam olarak alınamamaktadır.

 

6. Geri dönüşüm ile ilgili verimliliği artırmak için, belediyeler, çevre il müdürlükleri ve apartman yönetimleri işbirliği yapmalı, vatandaşa farklı atıklar için farklı çöp poşetleri ücretsiz dağıtılmalı, kapıcılar da geri dönüşüme aktardığı çöp oranında belli bir maddi gelir elde etmeli. Bu tip bir geri "plastik malzeme döngüsü" sistemini oluşturmak şarttır.

 

7. Geri dönüşüme verdiği katkı oranında toplumdaki bireyler maddi ve manevi olarak ödüllendirilmeli ve bu konuda başka teşvik edici yöntemler de geliştirilmelidir. Özellikle büyük marketler bu tür yöntemlere destek vermelidirler. Kendi geri dönüşüm tesislerini kurup, tüketiciden alacakları bu tür maddeleri mevzuata uygun işletip ve satmak suretiyle büyük kazançlar da sağlayabilirler.

 

8. Bu alan, üniversitelerimizin ve akademisyenlerimizin hem çevreyi koruyacak hem de ekonomiye de katkı yapacak güzel projeler geliştirebileceği disiplinler arası önemli bir araştırma alanıdır.

 

9. Okullarımızda çevre bilincinin geliştirilmesine yönelik projeler geliştirilmeli ve uygulamaya geçirilmelidir. Bu konuları hassasiyetle ele alınması, eğitici seminer ve konferansların tertip edilmesi, öğrenciler arasında çeşitli etkinliklerin düzenlenmesi insanlarımızın bilinçlenmesi konusunda büyük yararlar sağlayacaktır.

 

10. Son olarak, çevre ve çevrenin korunmasına yönelik mevzuatların tavizsiz bir şekilde uygulanması önemlidir ve bu hususta en büyük görev ilgili kurumların (Çevre Bakanlığı Çevre İl müdürlükleri) başında görev yapan yöneticilerimize düşmektedir. 

 

Daha temiz ve sağlıklı bir çevrede yaşamamız ve gelecek nesillere daha temiz ve sağlıklı bir çevre miras bırakmak dileğiyle…,

 

Prof.Dr. Zekeriya YERLİKAYA

Kastamonu Üniversitesi

 
Etiketler: ÇEVRE, SORUNLARI, İLE, İLGİLİ, BİR, DEĞERLENDİRME,
Yorumlar
Haber Yazılımı